Zatoki – czym właściwie są i jak o nie dbać?

Zapalenie zatok to jedna z najczęstszych dolegliwości związanych z układem oddechowym. Mimo że występuje często, nadal jest mylona z przeziębieniem lub innymi infekcjami. Dlaczego warto nauczyć się rozpoznawać problemy z zatokami?

Zacznijmy od wyjaśnienia, czym właściwie są zatoki przynosowe. Najprościej mówiąc, są to wypełnione powietrzem przestrzenie w czaszce. Znajdują się w części twarzowej i tworzą wraz z jamami nosa połączony układ pneumatyczny. Każdy z nas posiada pięć par zatok – szczękowe, czołowe i klinowe oraz sitowe przednie i tylne.

No dobrze, ale do czego właściwie służą? Warto jeszcze raz podkreślić, że nos i zatoki to tak naprawdę jeden, połączony narząd. W związku z tym zatoki wspomagają oczyszczanie, nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza – przede wszystkim poprzez produkcję wydzieliny śluzowej (ok. 1 litra na dobę ). Wydzielina śluzowa nawilża wdychane powietrze i zatrzymuje występujące w nim zanieczyszczenia. Prawidłowe funkcjonowanie zatok zapewnia swobodny przepływ powietrza i właściwe przemieszczanie się wydzieliny śluzowej.


Zatoki mają również kilka innych funkcji:


  • Układ beleczek kostnych, który tworzy zatoki chroni mózg przed uszkodzeniami w przypadku potencjalnych urazów – skomplikowana konstrukcja amortyzuje uderzenie.
  • Tworzą komorę akustyczną, dzięki której głos staje się bardziej donośny i dźwięczny. To właśnie dlatego, gdy „łapiemy” katar, nasz głos zmienia barwę stając się bardziej przytłumiony.
  • Stanowią rezerwuar wdychanego, oczyszczonego powietrza oraz tlenku azotu (niezbędnego dla prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego).

Zapalenie zatok

Przyczynami zapalenia zatok mogą być wirusy i bakterie, ale także alergia (uporczywy katar sienny) lub niewyleczone choroby zębów. Zapalenie zatok zaczyna się zwykle od kataru. Dochodzi do obrzęku błony śluzowej, a ilość produkowanej wydzieliny się zwiększa. Stopniowo kanaliki łączące zatoki z jamą nosa są coraz mniej drożne, a zalegająca wydzielina staje się doskonałą pożywką dla drobnoustrojów. Wirusy lub bakterie zaczynają się namnażać i dochodzi do powstania stanu zapalnego. Jeśli przez ponad tydzień masz zatkany nos, nie czujesz zapachów i dokucza ci ból głowy, prawdopodobnie infekcja już rozwija się w zatokach. To najwyższa pora na wizytę u lekarza.

Polecamy

Otrivin® Natural
aerozol do nosa

  • naturalnie udrożnia nos
  • wspomaga usuwanie bakterii i wirusów znajdujących się w wydzielinie śluzowej nosa
  • przynosi natychmiastowe uczucie ulgi i świeżości
Dowiedz się więcej

Jeśli zbagatelizujesz sytuację, infekcja może przerodzić się w przewlekłe zapalenie zatok. Towarzyszące mu pozorne ustąpienie objawów nie oznacza, że problem został rozwiązany. Choroba może postępować bezobjawowo i rozszerzać się na kolejne zatoki lub nawet okoliczne organy (wywołując np. stan zapalny gardła, ucha lub oka, a nawet zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).

Jak leczyć zapalenie zatok?

Jeśli objawy występują krócej niż przez tydzień, a choroba stopniowo ustępuje, prawdopodobnie jest to infekcja wirusowa. W związku z tym nie ma sensu podawać antybiotyków, które nie są skuteczne w przypadku chorób wywołanych przez wirusy – lepiej ograniczyć się do leczenia objawowego. W takim przypadku warto sięgnąć zarówno po domowe sposoby na katar (np. płukanie nosa wodą morską lub solą fizjologiczną), jak również po środki przeciwzapalne i przeciwbólowe oraz aerozole na katar, które pomogą w pozbyciu się zalegającej wydzieliny.

W przypadku gdy objawy nie ustąpią, należy udać się do lekarza. Jeśli uzna, że infekcja się nasila (na co może wskazywać np. podwyższona temperatura ciała, czy katar o żółtym lub zielonym zabarwieniu) i ma podłoże bakteryjne, lekarz może się zalecić stosowanie antybiotyku, który pomoże zwalczyć przyczynę choroby.

W jaki sposób uchronić się przed infekcją zatok?


  • Pić dużo płynów, szczególnie gdy powietrze jest suche.
  • W chłodne dni należy nosić czapkę i nie wychodzić na dwór zaraz po umyciu głowy.
  • W przypadku infekcji stosować aerozole na katar, które pomogą udrożnić zatkany nos.
  • Unikać zanieczyszczeń powietrza, które uszkadzają błonę śluzową nosa (dym papierosowy, pyły, związki chemiczne).
  • W przypadku alergii unikać uczulających substancji i regularnie przyjmować leki zalecone przez lekarza.
  • Unikać klimatyzowanych pomieszczeń, a jeśli już musimy w nich przebywać – dbać o regularne oczyszczanie filtrów.
  • Zadbać o odpowiednią temperaturę (ok. 18 st. Celsjusza) oraz nawilżenie powietrza w pomieszczeniu, w którym przebywamy.



CHPL/CHOTRI/0016/16